hm Pl. Bernard Michałowski

 

1 Poznańska Drużyna Skautowa “Piast” - 1 Poznańska Drużyna Harcerzy

im. Bolesława Chrobrego w Poznaniu

 

KALENDARIUM

zawiera informację o powstaniu i działalności 1 Poznańskiej Drużyny Skautowej im. Bolesława Chrobrego, przekształconej w październiku 1934 roku w I Hufiec Harcerzy im. B. Chrobrego obejmujące okres od roku 1912 do końca 1949 roku.

 

1912 - 17 października, członkowie pierwszego zastępu skautowego “Poznań” Czesław Jindra - zastępowy, Wincenty Wierzejewski - zastępca, oraz Leonard Skowroński, Józef Wolski, Henryk Śniegocki, Witold Gruszczyński złożyli przerzeczenie skautowe.

12 grudnia powstaje pierwsza Poznańska Drużyna Skautowa “Piast”. Drużynowym zostaje Wincenty Wierzejewski. Zastępowym I zastępu “Wilków” zostaje Leonard Skowroński, a II zastępu “Puchaczy” Henryk Śniegocki.

 

1913 - 12 grudnia na wskutek rozrostu, z trzech istniejących plutonów, powołano trzy samodzielne drużyny, które przyjmują nazwy:

I Drużyna Skautowa im. Bolesława Chrobrego,

II Drużyna Skautowa im. Kazimierza Wielkiego,

III Drużyna Skautowa im. Mieszka I-go.

Powstaje także I Hufiec Skautów, który przyjmuje nazwę “Piast”. Hufcowym zostaje Wincenty Wierzejewski.

Od tego dnia datuje się samodzielne działanie 1 Poznańskiej Drużyny Skautowej im. Bolesława Chrobrego, która posiadała już własną harcówkę przy ul. Rybaki 5. Drużynowym jest Leonard Skowroński.

 

1914 - 1 czerwca udział 1 drużyny Skautowej w zlocie Hufca w Głuszynie.

Drużynę obejmuje Kazimierz Krenz. Drużyna otrzymuje sztandar, który wykonały skautki z drużyny im. Królowej Jadwigi.

I wojna światowa - wielu starszych skautów z drużyny, zostało powołanych do wojska pruskiego.

 

1915 - zakaz władz pruskich dalszego prowadzenia działalności z powodu odmowy skautów na propozycję połączenia się z niemiecką organizacją skautową. Z tego powodu nie mógł się odbyć zaplanowany zlot. Skauci przechodzą do konspiracyjnej działalności. Drużynowym zostaje Alfons Radomski..

 

1916 - 1 Poznańska Drużyna Skautowa przystępuje do utworzenia Miejscowej Komendy Skautów na Rzeszę Niemiecką.

Drużynę obejmuje Stefan Lange.

11 i 12 czerwca udział drużyny w zlocie skautów poznańskich w Wierzenicy, połączony z ćwiczeniami polowymi o charakterze wojskowym.

 

1917 - 1 Poznańska Drużyna Skautowa przenosi się do harcówki przy ul. Garbary 53.

27 i 28 maja drużyna bierze udział w zlocie skautów poznańskich w lasach głuszyńskich, połączonych z wielkimi ćwiczeniami terenowymi. Na zlocie tym, po raz pierwszy rozwinięto sztandar skautów poznańskich z Białym Orłem na ciemnoczerwonym suknie.

 

1918 - udział drużyny w zlocie w Wierzenicy, gdzie władze pruskie zarządziły bezwzględne rozwiązanie skautingu.

Od listopada w harcówce 1 PDS rozpoczęła urzędowanie Komenda Główna Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego.

27 grudnia wybucha Powstanie Wielkopolskie, w którym udział biorą starsi członkowie drużyny.

 

1919 - powstanie II-giej Rzeczypospolitej Polski.

29-30 marca odbył się w Poznaniu zjazd drużynowych, na którym podjęto uchwałę o zmianie nazwy skaut na harcerz. W zjeździe bierze też udział drużynowy 1 PDH Lucjan Jankowski.

8-10 czerwca 1 PDH bierze udział w lasach wierzenickich w pierwszym w wolnej Polsce zlocie wielkopolskich drużyn harcerskich, który z powodu ogłoszenia przez Naczelną Radę Ludową stanu wyjątkowego, miał skromne rozmiary.

 

1920 - 23 i 24 maja udział drużyny w zlocie harcerzy wielkopolskich w lasach Fundacji Władysława Zamoyskiego w Kórniku.

 

1922 - drużynowym zostaje Stanisław Nowacki. Drużyna organizuje pierwszy dwutygodniowy obóz letni w Przyborowie. Również w Zielone Świątki bierze udział w zlocie chorągwianym, który miał miejsce w lasach kórnickich.

W paździeniku obchodzono uroczyście 10-lecie istnienia drużyny.

 

1923 - pierwszy obóz wędrowny drużyny w Tatry. Powstaje także Koło Przyjaciół Harcerzy przy drużymie. Udział drużyny w jubileuszowym zlocie 10-lecia Harcerstwa Poznańskiego na Malcie, który był sprawdzianem techniki harcerskiej. W czasie jego trwania wmurowano kamień węgielny pod pomnik ku czci harcerzy poległych na polu chwały.

 

1924 - drużynowym zostaje Stefan Listkiewicz.

W czerwcu drużyna bierze udział w zlocie Chorągwi Poznańskiej, który miał miejsce w Krotoszynie.

Latem drużyna organizuje obóz wędrowny w Tatry.

 

1925 - w maju drużyna bierze udział w zlocie hufców w Wierzenicy. Latem urządza obóz pod Ślesinem.

 

 

 

1926 - drużynowym zostaje Tadeusz Zieliński.

Zaplanowany w Biedrusku zlot Chorągwi Poznańskiej nie odbył się z uwagi na “przewrót majowy”. Obóz letni drużyna urządziła w Samosieczynie pod Nakłem.

 

1927 - 5-6 czerwca drużyna bierze udział w zlocie Chorągwi Poznańskiej w Biedrusku. Zlot zwizytował przewodniczący Oddziału Wielkopolskiego ZHP gen. Broni Józef Haller.

Pierwszy obóż wspólny drużyn 1 PDH i 25 PDH.

27 września powłano do życia Gniazdo (odpowiednik dzisiejszego szczepu). Komendantem Gniazda zostaje Czesław Sworowski. Gniazdo tworzyły trzy drużyny: A, B i C.

 

1928 - komendantem Gniazda zostaje Czesław Dura.

28-29 maja drużyny Gniazda biorą udział w zlocie Chorągwi Poznańskiej, który odbył się w Nowym Tomyślu. Zlot był manifestacją - protestem młodzieży harcerskiej wobec zakusów niemieckich na nasze ziemie zachodnie.

Odbyły się uroczystości z okazji 15-lecia istnienia 1 PDH, połączone z wystawą harcerską.

 

1929 - Gniazdem kieruje ponownie Czesław Sworowski.

Udział 1 PDH w Narodowym Zlocie Harcerzy pod Poznaniem, gdzie drużyna otrzymuje wyróżnienie za przygotowanie najlepszego obozowiska.

 

1930 - Koło Przyjaciół Harcerstwa funduje drużynie szkolnej proporzec, Pod koniec tego roku powstaje przy drużynie gromada wilcząt.

 

1931 - gromada wilcząt otrzymuje proporzec.

Komendantem 1 PDH zostaje Kazimierz Bierła.

 

1932 - 25-26 maja udział 1 PDH w Jubileuszowym Zlocie Chorągwi Poznańskiej w Dębinie, gdzie uzyskuje tytuł całorocznej “Dobrej Drużyny” Chorągwi Poznańskiej.

W październiku drużyna zorganizowała uroczystość z okazji 20-lecia istnienia, połączoną z wręczeniem przez Koło Przyjaciół Harcerstwa sztandaru.

 

1933 - 1-14 sierpnia udział przedstawicieli 1 PDH (Laskowskiego i Andzelewicza) na IV Jamboree w Godolo na Węgrzech.

 

 

 

1934 - na skutek rozrostu 1-szych drużyn, zostaje powołany decyzją komendanta Chorągwi Poznańskiej I Hufiec Harcerzy im. Bolesława Chrobrego. Jego pierwszym hufcowym zostaje dz. harc Zygmunt Mieszkowski.

 

1935 - hufiec obejmuje phm. Kazimierz Bierła.

10-25 lipca udział przedstawicieli I Hufca w Jubileuszowym Zlocie ZHP w Spale.

 

1936 - w lipcu odbył się obóz stały w Jeleśni k/Żywca.

Hufiec rozpoczął wydawanie czasopisma pod nazwą “Szczerbiec”. Redaktorem został phm. Leon Królak, strona techniczna spoczywała w rękach h.o. Bernarda Michałowskiego.

 

1937 - 15-17 maja z okazji 25-lecia Harcerstwa Wielkpolskiego, odbył się jubileuszowy zlot w “Malta”, połączony z odsłonięciem pomnika ku czci poległych harcerzy w walkach o niepodległość Polski.

11 lipca, 90 harcerzy reprezentowało I Hufiec Harcerzy na jubileuszowym zlocie w Międzychodzie.

W lipcu też hufiec zorganizował obóz stały w Międzychodzie n/Wartą. Komendantem obozu był phm. Ignacy Nowicki, oboźnym h.o. Bernard Michałowski.

We wrześniu hufiec obejmuje phm. Ignacy Nowicki.

17 października, z okazji 25-lecia 1 PDH im. B. Chrobrego, zorganizowano uroczystą akademię pod protektoratem wojewody poznańskiego płk. Artura Maruszewskiego, która odbyła się w sali kinoteatru “Słońce”. Z okazji tego jubileuszu, Koło Przyjaciół Harcerstwa ufundowało i wręczyło hufcowi nowy sztandar.

Za zgodą Naczelnika Harcerzy, I Hufiec wydał specjalną jubileuszową, jednostopniową odznakę.

Dokonano odsłonięcia tablicy pamiątkowej przy ul. Wielkie Garbary 53, gdzie mieściła się harcówka 1 PDH oraz Komenda Główna Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego, a w okresie Powstania Wielkopolskiego także biuro werbunkowe, obsługiwane przez harcerzy 1 PDH. Wieczorem, w salach Pałacu Działyńskich na Starym Rynku, odbył się wieczorek taneczny przy obowiązującym stroju wieczorowym.

Na V Jamboree w Vogelensang w Holandii, I Hufiec reprezentował dh. Brunon Janeczek.

 

1938 - I Hufiec otrzymuje bezpłatnie od Banku Związku Spółek Zarobkowych pomieszczenie na harcówkę, zlokalizowane przy Alejach Marcinkowskiego 26. W parę miesięcy później, zorganizowana była już harcówka. W jej przygotowaniu wydatnie pomogło Koło Przyjaciół Harcerstwa.

 

1939 - udział I Hufca Harcerzy w ostatniej defiladzie 3-go Maja. Na obozie letnim w Porzeczu k/Grodna, przygotowano starszych harcerzy na wypadek wojny, do obrony Ojczyzny. Kilku starszych harcerzy z I Hufca, odbyło specjalne szkolenie wojskowe w Poznaniu, w ramach harcerskiego pogotowia wojennego. Zostali oni przygotowani do obsługi centrali telefonicznej na Cytadelii oraz do pełnienia pomocniczych służb na posterunkach obserwacyjno-meldunkowych oraz obserwacyjno-patrolowych. W hufcach powstają Harcerskie Pogotowia Wojenne.

1 września wojska hitlerowskie napadły na Polskę.

Agresywna napaść Hitlera nie przerwała działalności młodzieży harcerskiej, która przeszła do działania i do walki w konspiracji.

Starsi harcerze biorą udział w regularnych formacjach Polskich Sił Zbrojnych i ruchu oporu w Szarych Szeregach.

Instruktorze wielkopolscy, w tym i z I Hufca, są działaczami w Generalnej Guberni. Biorą udział w Powstaniu Wasrszawskim. Wielu z nich oddało swe młode życie za ojczyznę - za Polskę.

 

1945 - 23 lutego padła Cytadela Poznańska, ostatni bastion faszystowskiego oporu w Poznaniu. W walkach o Cytadelę ginie członek I Hufca Harcerzy, ćwik Bronisław Kasprzak.

Już w pierwszych dniach marca, ćwik Marian Starosta organizuje na Łazarzu pierwsze drużyny, zalążek I Hufca Harcerzy im. Bolesława Chrobrego. Również przy Szkole Podstawowej przy ul. Wszystkich Świętych, powstają kolejne drużyny hufca. Latem, hufiec organizuje pierwszy powojenny obóz harcerski w Piersku k/Szamotuł.

22 października, Naczelnik ZHP hm. Roman Kierzkowski wizytował hufce Starego Miasta, m. in. także I Hufiec Harcerzy.

Udział harcerzy I Hufca w różnych uroczystościach, wiecach i manifestacjach, jakie w tym okresie odbywały się na terenie miasta Poznania.

 

1946 - w lutym Hufiec bierze udział w defiladzie z okazji I rocznicy oswobodzenia miasta.

Udział delegacji I Hufca Harcerzy w zlocie młodzieży w Szczecinie, pod hasłem “Trzymamy Straż nad Odrą”.

Delegacja I Hufca Harcerzy wraz z pocztem sztandarowym, wzięła udział w ostatniej drodze kompozytora “Roty” Feliksa Nowowiejskiego, którego zwłoki spoczęły na poznańskiej Skałce.

Z udziałem 123 harcerzy, I Hufiec zorganizował obóz w Wyknie k/Szamotuł, gdzie w czasie jego trwania pomagano rolnikom przy żniwach.

W październiku Hufiec zorganizował wielką uroczystość z okazji jubileuszu 1 PDH, połączoną z ponownym rozwinięciem przedwojennych sztandarów drużyn i Hufca, przechowywanych podczas okupacji przez byłego członka KPH Jana Tomaszewskiego.

Uroczystości gwiazdkowe organizowane były już w poszczególnych drużynach.

 

1947 - w poczuciu harcerskiego obowiązku, Hufiec przekazuje zebrane pieniądze w wysokości 3125zł na “Daninę Narodową”.

24 lutego harcerze Hufca wraz z pocztami sztandarowymi, wzięli udział w uroczystym złożeniu wieńców na grobie poległego w walkach o Cytadelę Poznańską, harcerza 1 PDH ćwika Bronisława Kasprzaka.

27 kwietnia, komendy Wielkopolskiej Chorągwi Harcerek i Harcerzy zorganizowały na Malcie wielką uroczystość z okazji jubileuszu 35-lecia działalności Harcerstwa Wielkopolskiego, w której udział wzięli także harcerze I Hufca. Z okazji tegoż 35-lecia, komenda I Hufca Harcerzy zorganizowała w maju złaz hufca we Wiórkach k/Poznania.

W czerwcu harcerze Hufca biorą udział w pogrzebie pierwszego powojennego komendanta Chorągwi, phm. Wincentego Zyfferta.

Z okazji rocznicy wybuchu II wojny światowej, I Hufiec wziął udział w manifestacji pod Pomnikiem Bohaterów na Cytadeli.

 

1948 - w kwietniu udział I Hufca w tradycyjnym złazie harcerstwa poznańskiego na Malcie. Drużyna służbowa (43 PDH) z ramienia I Hufca Harcerzy, bierze udział w uroczystościach w Miłosławcu z okazji 100 rocznicy Wiosny Ludów.

W ramach Ogólnopolskiej Akcji Obozowej pod hasłem “Harcerska Służba Polsce”, hufiec zorganizował zgrupowanie obozów w miejscowościach k/Babimostu: Lisie Jary, Chwalim, Chobienice, Kramsko Nowe i Kramsko Stare. Komendantem tego zgrupowania był dh h.o. Stefan Szymaśki.

I Hufiec przemianowany zostaje na Hufiec Poznań - Stare Miasto, w skład którego wszedł były IV Hufiec im. Władysława Jagiełly.

 

1949 - w styczniu komenda Hufca Poznań - Stare Miasto zorganizowała zimowisko szkoleniowe dla kadry w Proszkowie k/Lwówka Śląskiego.

Hufiec wziął udział w wielkiej manifestacji na Placu Wolności, zorganizowanej pod hasłem “Pomagamy w zagospodarowaniu Ziem Odzyskanych”.

W czerwcu odbył się ostatni zlot drużyn w Kątnikach.

W ramach akcji obozowej, Hufiec zorganizował obóz stały - zgrupowanie w Lubniewicach k/Sulęcina. Komendantem zgrupowania był hufcowy phm Stefan Szymański. Program zgrupowania obejmował kontynuację rozpoczętej w 1948 roku akcji “Harcerska Służba Polsce”.

Zorganizowano również dla zastępu “Łazików” obóz wędrowny - rowerowy na szlaku Poznań-Bydgoszcz-Gdańsk-Starogard-Lubniewice-Poznań.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Okres lat 1945-1949 należy zaliczyć do ogromnego choć niewymiernego wkładu Związku Harcerstwa Polskiego w wielkie dzieło repolonizacji i integracji Ziem Odzyskanych z Macierzą.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Tego 1949 roku zorganizowano po raz ostatni uroczystości gwiazdkowe. Działalność harcerska zaczęła powoli zanikać, a w styczniu 1950 roku Związek Harcerstwa Polskiego został jako “Organizacja Harcerska” wchłonięta do Związku Młodzieży Polskiej.

 

 

 

BIBLIOGRAFIA

  1. Zarys historyczny 1 PDH oraz I Hufca Harcerzy im. Bolesława Chrobrego w Poznaniu

- opracowanie hm. Jana Więckowskiego w 1982 r.

 

2. 50-ta rocznica powołania I Hufca Harcerzy im. B. Chrobrego

- jednodniówka HKS “Jedynkarzy” wydanie zbiorowe w 1984 r.

 

3. Zloty Harcerstwa Wielkopolskiego 1914-1938

- opracowanie hm. PL. Antoniego Nowaka w 1986 r.

 

4. III Złaz Harcerskiego Kręgu Seniorów “Jedynkarzy”

- kronika, wydanie zbiorowe w 1987 r.

 

5. W dawnym Poznaniu

- Zygmunt Boras i Lech Trzeciakowski str. 320-327

 

6. Leksykon Harcerstwa pod redakcją Olgierda Fietkiewicza

Nr 6/1978 str.116, 122-125

 

powrót